การปฏิสันถาวรต่อพระภิกษุสงฆ์

 

ความหมายและประเภทของการปฏิสันถาวร

การปฏิสันถาวร หมายถึง การทักทายปราศรัยแขกผูมาหา การต้อนรับแขกผูมาหาถึงท้องถิ่น เป็นการแสดงออกอาการเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ต่อผู้มาเยือน  การปฏิสันถาวรแป่งเป็น 2 ประเภท คือ การปฏิสันถาวรด้วยอามิสและการปฏิสันถาวรด้วยธรรม

 

1.การปฏิสันถาวรด้วยอามิส

อามิส หมายถึง สิ่งของต่างๆ ได้แก่ อาหาร เครื่องดื่ม ผลไม้ ขนม ดอกไม้ ที่นอน หมอน มุ้ง เสื้อผ้า เครื่องนุ่งห่ม เป็นต้น

 

การปฏิสันถาวรด้วยอามิสหรืออามิสปฏิสันถาวร  คือ การต้อนรับผู้มาหาด้วยการให้สิ่งของต่างๆ  ดังกล่าวข้างต้นด้วยความเหมาะสมที่ผู้ให้สามารถให้ได้และตามความต้องการของผู้รับ คนไทยส่วนมากมีลักษณะดังกล่าวดังตำกลอนสุภาษิต  ธรรมเนียมไทยแท้แต่โบราณ  ใครมาถึงเรือนชานต้องต้อนรับ  หมายความว่า เวลามีใครมาหาถึงบ้านเจ้าบ้านจะนำน้ำ ขนม ผลไม้ หมากพู มาต้อนรับพร้อมทั้งสนทนาไต่ถามทุกข์ สุข ซึ่งเต็มไปด้วยไมตรี ถ้าเป็นญาติพี่ น้อง เพื่อนฝูงที่สนิกันมากก็จะชวนกันรับประทานอาหารที่มีอย่  หากผู้มาหาเดินทางมาจากที่ไกลๆไม่สามารถเดินทางกลับบ้านได้ก็ชวนให้ค้างคืนที่บ้าน อันนี้เป็นธรรมเนียมที่ปฏิบัติกันมานานแถบทุกถิ่นฐาน ตัวอย่างที่แสดงถึงความเอื้อเฟื้อเกื้อกูลมิใช่แต่ผู้ที่มาหาเท่านั้น เพียงทางผ่านก็สามรถแวะพักที่ศาลาหน้าบ้าน ซึ่งมีภาชนะใส่น้ำและกระบวยตังน้ำวางไว้หน้าบ้าน เพื่อให้ผู้สัญจรได้พักได้ดื่มน้ำซึ่งมีปรากฏตามบ้านในชนบท

 

2.การปฏิสันถาวรด้วยธรรม

การปฏิสันถาวรด้วยธรรมหรือธัมมปฏิสันถาร  คือ การต้อนรับผู้มาหาด้วยการกล่าวคำให้ฟังหรือแนะนำกันในทางธรรม กิจที่ควรทำแก้แขกผู้มาเยือนด้วยปิยะวาจา  ด้วยคำพูดที่หน้าฟัง  ฟังแล้วเกิดความสบายใจ ทำให้เกิดความยินดีแก่ผู้รับ  นับว่าเป็บอุบายเครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงทำเป็นกิจวัตร ครั้งใดก็ตามที่มีพระภิกษุสงฆ์มาเฝ้า  พระพุทธองค์ตรัสปราศรัย ตรัสถามความเป็นอยู่ การเดินทาง พร้องทั้งทรงให้คำแนะนำโดยการแสดงธรรม เพื่อแก้ปัญหาและทรงชี้ทางแก้ไข ให้พ้นจากความทุกข์ พระพุทธเจ้าทรงปฏิสันถารด้วยธรรมตลอดจนที่ทรงพระชนชีพจนเสด็จปรินิพพานแม้ว่าพระพุทธองค์เสด็จปรินิพพานกว่า 2 พันปี แต่พระธรรมที่พระองค์ทรงเผยแพร่ไว้นั้นก็ยังดำรงอยู่จนถึงปัจจุบันด้วยพระสาวก พระภิกษุสงฆ์ ได้มีการปฏิสันถารด้วยธรรม แก่ผู้นับถือและศรัทธาในพระพุทธศาสนา

 

คุณค่าของการปฏิสันถาร

 

การปฏิสันถารด้วยอามิสและการปฏิสันถารด้วยธรรมผูปฏิบัติจะต้องปฏิบัติให้เหมาะสมกับโอกาสและบุคคล มิฉนั้นจะกลับเป็นโทษได้  คุณค่าของการปฏิบัติสันถาร  ได้แก่

 

1.ผู้ให้ปฏิสันถารและผู้รับปฏิสันถารได้ประโยชน์ทั้ง 2 ฝ่าย

2.ผู้ให้ปฏิสันถารมีความสุขและมีความยินดีเมื่อได้ทำปฏิสันถาร

3.ผู้ให้ปฏิสันถารได้รับการยอมรับ  มีคนอยากเป็นมิตรด้วย   อยากช่วยเหลือรับใช้สร้างความสำพันธ์อันดีต่อกัน

4.ผู้รับการปฏิสันถารยอมรับนับถือ มีความยินดี และมีไมตรีจิตกับผู้ให้ปฏิสันถารกับตน

5.กิจการงานสำเร็จลุล่วงไปด้วยดี